Inclusie en diversiteit

Inclusie en diversiteit in het sportbeleid: naar een sportgemeente voor iedereen

Een sportgemeente is pas compleet als iedereen kan meedoen. In dit artikel lees je hoe je als gemeente inclusie en diversiteit verankert in sportbeleid – met inzichten, voorbeelden en praktische handvatten om direct aan de slag te gaan.

Iedereen moet kunnen sporten en bewegen, maar in de praktijk is dat niet altijd vanzelfsprekend. Voor sommige mensen zijn er drempels: sociaal, financieel, praktisch of cultureel. Daarom is het belangrijk dat gemeenten inzetten op een toegankelijke en inclusieve sportsector, waarin iedereen kan deelnemen, ongeacht achtergrond, beperking of persoonlijke situatie. Een inclusieve sportomgeving is sociaal veilig, gezond en uitnodigend.

Dat vraagt om beleid dat inzet op kansengelijkheid, actieve toeleiding naar passend aanbod en samenwerking met lokale partners. Door sport en bewegen voor iedereen toegankelijk te maken, vergroot je het bereik én de impact van sport in de samenleving.

In dit artikel vind je praktijkvoorbeelden, tips en handvatten om aan de slag te gaan met inclusie en diversiteit in sport en bewegen. Wil je verder verdiepen of heb je ondersteuning nodig? De Vereniging Sport en Gemeenten (VSG), Kenniscentrum Sport en Bewegen en het Mulier Instituut bieden regelmatig tools, handreikingen en advies voor gemeenten.

Op deze pagina vind je

1. Landelijke kaders en ambities Inclusie en diversiteit binnen de sport
2. Wat inclusie en diversiteit betekenen binnen het sportbeleid
3. Concrete acties die je als gemeente kunt nemen en handige tools, kaders en ondersteuningsmogelijkheden

Landelijke kaders en ambities

Inclusie en diversiteit zijn benoemd als één van de zes thema’s van het Sportakkoord II. De landelijke ambitie is helder: iedereen moet zich welkom en veilig voelen in de sport. Het gaat om zowel zichtbare als minder zichtbare uitsluiting. Het Werkplan Sportakkoord II bevat binnen het thema Inclusie en diversiteit vier opgaven, namelijk:

• Vergroten financiële toegankelijkheid.
• Vergroten sociale toegankelijkheid.
• Vergroten praktische toegankelijkheid.
• Effectievere toeleiding van niet/weinig actieve mensen naar sport

De opgave vergroten sociale toegankelijkheid is nauw verbonden met het thema sociaal veilige sport. Er is een cultuuromslag nodig binnen de sportsector, waarbij geen plek is voor uitsluiting, discriminatie en racisme. Tegelijk groeit het bewustzijn over inclusie en diversiteit bij sportaanbieders, overheden en andere betrokken partijen. Het uiteindelijke doel is dat iedereen met plezier kan sporten. Aan de thema’s zijn onder andere de volgende doelstellingen verbonden:

• Minder mensen ervaren financiële drempels om te kunnen sporten en bewegen.
• Ongewenst gedrag zoals discriminatie en kwetsende opmerkingen in de sport wordt teruggedrongen.
• Bestuurlijke en sporttechnische kaderleden van sportaanbieders weerspiegelen de diversiteit van de samenleving.
• Alle sportaccommodaties zijn fysiek toegankelijk voor iedereen die wil sporten en bewegen.
• Verenigingen organiseren regelmatig activiteiten die speciaal gericht zijn op kwetsbare groepen.

Ook de brede SPUK-regeling en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) bieden ruimte om als gemeente op dit thema in te zetten.

Gemeentelijke aanpak Inclusie en diversiteit: wat kun je doen?

Een inclusieve sportgemeente werk je stap voor stap uit, samen met lokale partners. Enkele manieren waarop je als gemeente kunt bijdragen:

• Toegankelijkheid verbeteren
  Investeer in fysiek toegankelijke sportaccommodaties en openbaar vervoer richting sportlocaties. Gebruik hulpmiddelen zoals de checklist toegankelijkheid van VSG.
• Laagdrempelig aanbod stimuleren
  Werk met buurtsportcoaches, sportverenigingen en welzijnsorganisaties aan passend sportaanbod voor specifieke doelgroepen, zoals mensen met een beperking, mensen met een migratieachtergrond of ouderen.
• Financiële belemmeringen wegnemen
  Zorg voor goede toegang tot het Jeugdfonds Sport & Cultuur en kijk naar aanvullende lokale regelingen of samenwerking met scholen.
• Inclusie beleidsmatig verankeren
  Integreer inclusie en diversiteit in de sportnota, uitvoeringsprogramma’s en subsidiesystematiek. Benoem duidelijke doelen en indicatoren.
• Sociaal veilige sport stimuleren
  Ondersteun sportaanbieders bij het opstellen van gedragsregels, het aanstellen van vertrouwenscontactpersonen en het melden van grensoverschrijdend gedrag.

Regionale samenwerking

Inclusie is vaak gebaat bij samenwerking over gemeentegrenzen heen. In regionale sportakkoorden en GALA-structuren kun je samen met buurgemeenten, onderwijs en zorgaanbieders drempels voor kwetsbare groepen verkleinen. Denk bijvoorbeeld aan regionale mobiliteit, gedeeld aanbod of gezamenlijke scholing voor sportaanbieders.

Indicatoren Inclusie en diversiteit

Op zoek naar indicatoren voor het onderwerp Inclusie en diversiteit? Kijk op Sport en bewegen in cijfers: Sportakkoord II | Inclusie en diversiteit | Sport en bewegen in cijfers

Doelgroepen

Het thema inclusie en diversiteit draait om een toegankelijke en laagdrempelige sportsector, waarin iedereen die mee wil doen, ook daadwerkelijk kan meedoen. Het gaat daarbij om kansengelijkheid in en door sport- en beweegdeelname.

Voor bepaalde groepen is de sport- en beweegdeelname over het algemeen lager. Dit geldt bijvoorbeeld voor mensen met een laag inkomen, een lage opleiding, een beperking of chronische aandoening, ouderen en mensen met een migratieachtergrond. Het is daarom belangrijk om deelname aan sport en bewegen binnen deze groepen te stimuleren, en daarnaast ongewenst gedrag en sociale uitsluiting actief tegen te gaan.

Het Mulier Instituut voert regelmatig onderzoek uit naar het beweeggedrag, de ervaren (sociale) toegankelijkheid, belemmeringen, stimulansen en opbrengsten voor deze doelgroepen. Ook wordt gekeken naar hun betrokkenheid bij de organisatie van aangepast en aanvullend sportaanbod. Voor meer informatie verwijzen we naar de pagina Monitoring Sportakkoord: Inclusief sporten en bewegen – Mulier Instituut van het Mulier Instituut.

Handreikingen, artikelen, linkjes

Gebruik de volgende hulpmiddelen om lokaal aan de slag te gaan met inclusie en diversiteit:

• Themapagina Inclusie en diversiteit Sportakkoord
• Overzichtspagina met tips en tools
• Overzichtspagina met feiten en cijfers
• Veilig sportklimaat – Centrum Veilige Sport Nederland
• Whitepaper: sport en bewegen door mensen met een beperking
• Toolkit ondersteun jeugd in armoede met sport en bewegen
• Diversiteit en inclusie – NOCNSF
• Diversiteit & inclusie – POS
• Inclusief sporten en bewegen: wat houdt dat in? | Sport&Strategie
• “Echte inclusie betekent erbij horen” | Uniek Sporten
• Sportdeelname mensen met een beperking in 8 factsheets – Allesoversport.nl

Samenvatting

Iedereen moet kunnen meedoen aan sport en bewegen. Toch ervaren veel mensen nog drempels: fysiek, financieel, sociaal of cultureel. Als gemeente kun je een verschil maken door inclusie en diversiteit structureel te verankeren in je sportbeleid. Denk aan toegankelijkheid van accommodaties, het wegnemen van financiële belemmeringen, het stimuleren van laagdrempelig aanbod en het bevorderen van een sociaal veilige sportomgeving. Landelijke kaders zoals het Sportakkoord II en het GALA bieden hierbij richting en ondersteuning. Met samenwerking, lokaal maatwerk en gebruik van beschikbare tools en kennis zet je concrete stappen naar een sportgemeente voor iedereen.